Bệnh thận mạn (CKD) ở mèo: Triệu chứng, các giai đoạn & phương pháp điều trị

Thận có chức năng lọc các chất thải và chất lỏng dư thừa ra khỏi máu. Nhờ đó, chúng giúp loại bỏ độc tố khỏi cơ thể, duy trì sự cân bằng nước và điện giải, đồng thời điều hòa huyết áp, cùng với nhiều vai trò thiết yếu khác.

Bệnh thận mạn tính ở mèo, hay CKD, là tình trạng suy giảm chức năng thận tiến triển và không thể đảo ngược. Khi thận mất đi khả năng lọc, các chất thải như Urê và Creatinin bắt đầu tích tụ lại. Bệnh này khác với suy thận cấp tính – vốn là tình trạng suy giảm chức năng thận đột ngột và có khả năng phục hồi, do một vấn đề cấp tính như ngộ độc hoặc tắc nghẽn gây ra.

Các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh CKD ở mèo có thể rất mơ hồ trong giai đoạn đầu. Hãy chú ý đến những dấu hiệu sau:

• Mèo của bạn uống rất nhiều nước (chứng khát nhiều - polydipsia)

• Mèo của bạn đi tiểu rất nhiều (chứng đa niệu - polyuria)

• Mèo chán ăn, bỏ ăn

• Mèo sụt cân dù vẫn ăn đủ lượng thức ăn

• Lông xơ xác, kém bóng mượt

• Lờ đờ, mệt mỏi

• Khả năng điều hòa thân nhiệt kém, ví dụ như hay tìm nằm trên sàn gạch mát

• Hơi thở có mùi hôi như mùi amoniac (mùi urê máu)

• Viêm loét miệng

• Nôn mửa ra dịch có dạng như "bã cà phê" (đây là máu đã bị tiêu hóa và là dấu hiệu của xuất huyết dạ dày)

Khi bệnh thận mạn ở mèo được phát hiện sớm, bạn sẽ có cơ hội cao hơn rất nhiều trong việc làm chậm quá trình tiến triển của bệnh và giảm thiểu tối đa các biến chứng. Mèo thường rất giỏi che giấu việc mình bị ốm, vì vậy nếu bạn nhận thấy bất kỳ dấu hiệu mơ hồ nào kể trên, hãy chắc chắn đưa bé đến bác sĩ thú y càng sớm càng tốt.

Khi bệnh thận mạn ở mèo tiến triển, các dấu hiệu và triệu chứng có thể trở nên rõ ràng và nghiêm trọng hơn. Hãy đưa mèo đến gặp bác sĩ thú y ngay lập tức nếu bạn nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào sau đây:

• Bỏ ăn hơn 24 giờ

• Sụt cân nghiêm trọng

• Nôn mửa thường xuyên

• Mất nước, biểu hiện qua hốc mắt trũng sâu và da bị "căng lều" (da tạo thành nếp gấp và không đàn hồi trở lại hình dáng ban đầu khi bị kéo nhẹ lên)

• Lờ đờ, kiệt sức nghiêm trọng

• Mất phương hướng

• Đi loạng choạng hoặc gục ngã

• Co giật

• Mù đột ngột

Việc điều trị nhanh chóng là vô cùng thiết yếu đối với một chú mèo đang có các dấu hiệu của bệnh thận mạn tính giai đoạn cuối hoặc đang trong cơn nguy kịch về thận. Bác sĩ thú y sẽ có thể tiến hành truyền dịch, sử dụng thuốc chống nôn và các biện pháp can thiệp khác để ổn định tình trạng cho mèo của bạn, vì vậy đừng chậm trễ trong việc tìm kiếm sự trợ giúp từ họ.

Khi điều trị bệnh thận mạn (CKD) ở mèo, bác sĩ thú y có thể sẽ nhắc đến giai đoạn IRIS của chúng. Điều này đề cập đến hệ thống phân loại của Hiệp hội Bệnh lý Thận học Quốc tế (IRIS), chia bệnh thận mạn ở mèo từ Giai đoạn 1 đến Giai đoạn 4 dựa trên mức độ tiến triển của bệnh. Giai đoạn này được xác định thông qua:

• Nồng độ của một số chỉ số máu như Creatinine và/hoặc SDMA (các chất thải chuyển hóa).

• Sự hiện diện của Protein trong nước tiểu (protein niệu).

• Huyết áp.

Bác sĩ thú y sẽ dựa vào giai đoạn IRIS của mèo để đưa ra phác đồ điều trị phù hợp:

• Giai đoạn 1 - Khởi phát: Gần như không có hoặc có rất ít dấu hiệu rõ ràng, việc quản lý chủ yếu tập trung vào điều chỉnh chế độ ăn uống và lối sống.

• Giai đoạn 2 - Nhẹ: Các dấu hiệu có thể bắt đầu xuất hiện ở giai đoạn này và mèo có thể cần dùng thuốc để kiểm soát các vấn đề như thất thoát protein hoặc huyết áp cao.

• Giai đoạn 3 - Trung bình: Các dấu hiệu thường sẽ bộc lộ rõ rệt và cần có các biện pháp can thiệp nghiêm ngặt hơn về chế độ ăn uống hoặc thuốc men.

• Giai đoạn 4 - Nặng (giai đoạn cuối): Các biến chứng lúc này thường rất nghiêm trọng và cần các biện pháp can thiệp y tế tích cực.

Lượng protein dư thừa trong nước tiểu của mèo (protein niệu) cho thấy protein đang bị rò rỉ qua các cầu thận (các mạch máu nhỏ của thận) bị tổn thương. Mức protein bình thường trong nước tiểu của mèo là khi tỷ số protein/creatinine niệu (UPC) dưới 0,2; nếu các chỉ số liên tục cao hơn 0,4, mèo sẽ cần được can thiệp điều trị.

Phương pháp điều trị tiêu chuẩn là sử dụng thuốc giảm protein niệu như telmisartan hoặc benazepril. Những loại thuốc này hoạt động theo cơ chế làm giãn (mở rộng) các mạch máu nhỏ để giảm áp lực, từ đó giảm lượng protein rò rỉ và ngăn ngừa các tổn thương nặng hơn.

Không có cách chữa khỏi hoàn toàn bệnh thận mạn ở mèo, nhưng bác sĩ thú y sẽ trao đổi với bạn về các lựa chọn điều trị có thể giúp giảm thiểu triệu chứng và làm chậm quá trình tiến triển của bệnh. Các phương pháp này có thể bao gồm:

• Chế độ ăn kiêng chuyên biệt cho bệnh thận với lượng protein được kiểm soát, hàm lượng phốt pho thấp và bổ sung các dưỡng chất có lợi khác.

• Truyền dịch dưới da mà bạn có thể tự thực hiện cho mèo tại nhà để giữ cho chúng luôn đủ nước.

• Chất gắn kết phốt pho (Phosphate binders) để hỗ trợ đào thải phốt pho ra khỏi cơ thể và ngăn chặn sự tích tụ chất này.

• Thuốc giảm protein niệu.

• Thuốc điều hòa huyết áp để ngăn ngừa các biến chứng như đột quỵ và bong võng mạc.

• Thuốc chống ói để cải thiện sự thèm ăn.

Thực phẩm bổ sung như axit béo omega-3 nhằm cung cấp tác dụng kháng viêm cho thận.

Bạn cũng có thể áp dụng các mẹo sau để hỗ trợ sức khỏe thận của mèo tại nhà:

• Giữ cho mèo luôn đủ nước bằng cách đặt thêm nhiều bát nước xung quanh nhà, sử dụng đài phun nước cho mèo hoặc cho ăn thức ăn ướt (pate).

• Làm cho bữa ăn trở nên hấp dẫn hơn bằng cách hâm nóng thức ăn đến nhiệt độ cơ thể, cung cấp đa dạng hương vị và kết cấu thức ăn.

• Cung cấp các khay vệ sinh lớn, thành thấp cùng với loại cát vệ sinh có độ thấm hút cao để đáp ứng tần suất đi tiểu ngày càng tăng của mèo.

• Theo dõi cân nặng của mèo thường xuyên và ghi chép nhật ký về tần suất cũng như lượng thức ăn, lượng nước uống và lượng nước tiểu của chúng.

Mặc dù bạn không thể kiểm soát các yếu tố rủi ro như tuổi tác và di truyền, bạn vẫn có thể quản lý nguy cơ cũng như quá trình tiến triển của bệnh thận bằng các biện pháp chăm sóc chủ động:

• Lên lịch xét nghiệm máu và nước tiểu thường xuyên để theo dõi chức năng thận và phát hiện sớm các thay đổi (mỗi năm một lần sau khi mèo được 7 tuổi và sáu tháng một lần từ 10 tuổi trở lên).

• Yêu cầu kiểm tra huyết áp trong mỗi lần thăm khám.

• Bảo vệ mèo khỏi các chất độc hại cho thận đã biết như hoa ly (lily), nho tươi, nho khô và ethylene glycol (có trong chất chống đông và chất phá băng).

• Cho mèo ăn một chế độ ăn uống đầy đủ và cân bằng với lượng protein động vật chất lượng cao được kiểm soát chặt chẽ (chứa ít xương và sụn, do đó không nạp quá nhiều phốt pho và canxi).

• Luôn tham khảo ý kiến bác sĩ thú y trước khi cho mèo dùng thuốc hoặc thực phẩm bổ sung, ngay cả khi mèo của bạn đã từng sử dụng tốt các loại thuốc đó trước đây.

• Đảm bảo mèo luôn được cung cấp đủ nước bằng cách luôn chuẩn bị sẵn nhiều nguồn nước sạch ở mọi nơi.

Bệnh thận mạn ở mèo (CKD) là một căn bệnh nghiêm trọng, nhưng với việc tầm soát chủ động và phát hiện sớm, mèo của bạn vẫn có thể tận hưởng một chất lượng cuộc sống tốt. Có rất nhiều cách để bạn và bác sĩ thú y có thể quản lý hoặc thậm chí làm chậm sự phát triển của các triệu chứng, và các phương pháp điều trị mới, mang tính đột phá cũng đang không ngừng được nghiên cứu. Hãy trao đổi với bác sĩ thú y về phác đồ điều trị tốt nhất cho mèo của bạn ngay hôm nay, để bạn và người bạn bốn chân của mình có thể tiếp tục tận hưởng thêm nhiều năm tháng ôm ấp và đồng hành cùng nhau.